Emerytura nie musi oznaczać końca aktywności zawodowej. Coraz więcej seniorów decyduje się na powrót na rynek pracy, często wybierając elastyczne formy zatrudnienia, takie jak umowa zlecenie. Taka forma współpracy budzi jednak wiele pytań – szczególnie o składki ZUS, prawo do urlopu czy wpływ na świadczenie emerytalne.
Czy emeryt może pracować na umowie zlecenie?
Tak, przepisy prawa nie zabraniają emerytom podejmowania pracy na podstawie umowy zlecenie. Nawet jeśli świadczenie emerytalne jest już wypłacane, osoba w wieku emerytalnym może legalnie podpisać taką umowę z dowolnym zleceniodawcą. Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, co oznacza, że nie podlega przepisom Kodeksu pracy, ale Kodeksowi cywilnemu.
Emeryt może zawrzeć jedną lub kilka umów zlecenia jednocześnie, a każda z nich może być rozliczana odrębnie pod względem składek i podatków. W praktyce często jest to atrakcyjna forma dorabiania, zwłaszcza dla osób, które chcą utrzymać kontakt z rynkiem pracy przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności czasu pracy.
Co istotne, emeryt zatrudniony na zleceniu nie musi rezygnować z pobierania świadczenia. Może je pobierać równolegle, choć w przypadku wcześniejszej emerytury obowiązują limity dorabiania.
Jakie składki ZUS obowiązują emeryta na umowie zlecenie?
Choć wielu emerytów uważa, że skoro pobierają już świadczenie, nie muszą odprowadzać składek, rzeczywistość wygląda inaczej. ZUS przewiduje obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne także od umów zlecenie zawartych z emerytami. Zakres tych składek może się jednak różnić w zależności od sytuacji.
Składki obowiązkowe i dobrowolne
Z tytułu umowy zlecenia emeryt obowiązkowo podlega:
- ubezpieczeniu emerytalnemu – 9,76% (część finansowana przez zleceniodawcę i zleceniobiorcę),
- ubezpieczeniu rentowemu – 8% (1,5% pracownik, 6,5% pracodawca),
- ubezpieczeniu wypadkowemu – 1,67% (finansowane przez zleceniodawcę),
- ubezpieczeniu zdrowotnemu – 9% podstawy.
Składka chorobowa jest dobrowolna. Emeryt może z niej zrezygnować, co często skutkuje nieco wyższym wynagrodzeniem netto.
Zbieg tytułów do ubezpieczeń
Jeśli emeryt ma kilka umów zlecenia lub jednocześnie pracuje na umowę o pracę, powstaje tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń. Wówczas obowiązek odprowadzania składek społecznych zależy od wysokości łącznego wynagrodzenia oraz kolejności zawarcia umów:
- jeśli pierwsza umowa zlecenia zapewnia wynagrodzenie niższe niż minimalne – musi być oskładkowana w pełni,
- kolejne umowy mogą być zwolnione z obowiązku składek społecznych, jeśli wcześniejsze dają dochód co najmniej równy minimalnemu wynagrodzeniu,
- zdrowotna składka jest zawsze obowiązkowa – niezależnie od liczby umów.
W 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4666 zł brutto. To próg, który decyduje, czy kolejna umowa zlecenie będzie oskładkowana społecznie.
Umowa zlecenie z własnym lub innym pracodawcą
Jeśli emeryt zawiera umowę zlecenie z tym samym pracodawcą, u którego ma umowę o pracę, to zlecenie traktowane jest jak kontynuacja etatu – obowiązują pełne składki. Natomiast jeśli umowę podpisuje z innym podmiotem i jego wynagrodzenie z etatu wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie, składki społeczne z umowy zlecenie nie są obowiązkowe.
Składki społeczne z tytułu umowy zlecenie są zawsze obowiązkowe, jeśli emeryt nie ma innego tytułu do ubezpieczenia lub jego wynagrodzenie z innych źródeł nie przekracza minimum krajowego.
Jak praca na zleceniu wpływa na emeryturę?
Umowa zlecenie nie wpływa na wysokość już przyznanej emerytury – świadczenie ustalane jest na moment przejścia na emeryturę. Nawet jeśli emeryt dorabia i odprowadza składki, nie powoduje to automatycznej waloryzacji świadczenia.
Wyjątkiem są sytuacje, gdy osoba osiągnęła wiek emerytalny, ale zdecydowała się nie pobierać świadczenia, kontynuując aktywność zawodową. Wówczas składki odprowadzane z tytułu umów zlecenia mogą wpłynąć na przyszłą wysokość emerytury.
Czy umowa zlecenie wlicza się do stażu pracy?
Co do zasady – nie. Ponieważ jest to umowa cywilnoprawna, nie wlicza się do stażu pracy, który liczy się przy ustalaniu prawa do emerytury. Jednak jeśli zlecenie spełnia przesłanki stosunku pracy – praca odbywa się w określonym miejscu i czasie, pod nadzorem – może być zakwestionowane przez ZUS i uznane jako stosunek pracy, co wiąże się z innymi konsekwencjami.
Jakie są limity dorabiania dla emerytów w 2025 roku?
Limity dorabiania dotyczą tylko tych emerytów, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), a pobierają już świadczenie – np. wcześniejszą emeryturę. Po osiągnięciu wieku emerytalnego takich ograniczeń nie ma.
Aktualne limity od 1 marca 2025 roku
Dla osób pobierających wcześniejszą emeryturę obowiązują limity przychodu:
- do 5 934,10 zł brutto miesięcznie – świadczenie wypłacane w pełni,
- od 5 934,11 zł do 11 020,40 zł – świadczenie może zostać pomniejszone,
- powyżej 11 020,40 zł brutto – ZUS zawiesza wypłatę świadczenia.
Maksymalne zmniejszenie świadczenia emerytalnego wynosi 939,61 zł, a dla renty rodzinnej – 798,72 zł.
Czy emeryt na zleceniu ma prawo do urlopu?
Umowa zlecenie nie daje prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego ani innych przywilejów przewidzianych w Kodeksie pracy. Oznacza to, że emeryt – jak każdy inny zleceniobiorca – nie ma ustawowego prawa do urlopu.
Jeśli strony przewidzą w umowie możliwość przerw, mogą określić np.:
- płatne dni wolne – na podstawie zapisów w umowie,
- przerwy w świadczeniu pracy – bez wpływu na wynagrodzenie, jeśli tak ustalono,
- czasowe zawieszenie obowiązków – np. z powodów zdrowotnych.
Wszystko zależy od indywidualnych ustaleń między emerytem a zleceniodawcą.
Jakie są podatki dla emeryta na umowie zlecenie?
Emeryci pracujący na umowie zlecenie podlegają standardowym zasadom opodatkowania – według skali podatkowej. Nie przysługują im specjalne ulgi z tytułu wieku, jeśli już pobierają świadczenie emerytalne.
Ulga PIT-0 dla pracujących seniorów
Jeśli senior osiągnął wiek emerytalny, ale nie pobiera jeszcze emerytury, może skorzystać z ulgi PIT-0. Oznacza to:
- zwolnienie z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł rocznie,
- oraz dodatkową kwotę wolną od podatku – 30 000 zł.
Razem daje to 115 528 zł rocznego przychodu bez podatku. Wymagane jest złożenie oświadczenia i opłacanie składek ZUS.
Jakie są zalety i wady pracy emeryta na umowie zlecenie?
Dla wielu seniorów umowa zlecenie to atrakcyjna forma dorabiania – elastyczna i nieobciążająca. Z drugiej strony, nie daje ona pełni ochrony pracowniczej. Warto więc rozważyć wszystkie za i przeciw.
Zalety
- Elastyczność czasu pracy – możliwość ustalenia dogodnego grafiku,
- Brak obowiązku składki chorobowej – wyższe wynagrodzenie netto,
- Niższe koszty dla pracodawcy – brak składek na FP i FGŚP dla kobiet 55+ i mężczyzn 60+,
- Możliwość dorabiania bez limitów – po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Wady
- Brak prawa do urlopu i innych przywilejów pracowniczych,
- Ryzyko krótkoterminowości – brak gwarancji kontynuacji współpracy,
- Brak stabilności – umowa może być rozwiązana w każdej chwili,
- Ryzyko ukrytego stosunku pracy – przy wykonywaniu zadań jak pracownik etatowy.
Jak rozliczyć umowę zlecenie z emerytem w 2025 roku?
Rozliczanie takiej umowy zależy od kilku czynników: wysokości wynagrodzenia, liczby umów, oraz tego, czy emeryt ma inne źródła dochodu. W przypadku jednej umowy zlecenia, która jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, zleceniodawca odprowadza wszystkie składki. Jeśli emeryt ma inne umowy lub etat, składki społeczne mogą być ograniczone.
W rozliczeniach należy uwzględnić:
- obowiązkowe składki ZUS – w zależności od konfiguracji zatrudnienia,
- zaliczki na podatek dochodowy – według skali podatkowej,
- ewentualne zastosowanie ulgi PIT-0 – jeśli senior nie pobiera emerytury.
Ważne jest również zgłoszenie emeryta do ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy – na druku ZUS ZUA z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia.
Czy można łączyć emeryturę z pracą bez ograniczeń?
Tak, ale tylko po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego – 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wcześniejsi emeryci muszą uważać, by nie przekroczyć limitów, które mogą skutkować zawieszeniem lub zmniejszeniem świadczenia.
Dla wielu seniorów umowa zlecenie to szansa na większą niezależność finansową i aktywność społeczną. Warto jednak pamiętać o przysługujących obowiązkach i prawach, a także o konsekwencjach podatkowych i ubezpieczeniowych takiego zatrudnienia.
Co warto zapamietać?:
- Emeryci mogą pracować na umowie zlecenie – nie muszą rezygnować z pobierania świadczenia emerytalnego, ale muszą przestrzegać limitów dorabiania.
- Składki ZUS dla emerytów – obowiązkowe składki to: 9,76% na ubezpieczenie emerytalne, 8% na rentowe, 1,67% na wypadkowe oraz 9% na zdrowotne; składka chorobowa jest dobrowolna.
- Limity dorabiania w 2025 roku – do 5 934,10 zł brutto miesięcznie emerytura wypłacana w pełni, powyżej 11 020,40 zł brutto – ZUS zawiesza wypłatę świadczenia.
- Brak prawa do urlopu – umowa zlecenie nie daje prawa do płatnego urlopu ani innych przywilejów pracowniczych, chyba że ustalono to w umowie.
- Ulga PIT-0 dla seniorów – osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie pobierają emerytury, mogą skorzystać z ulgi do 115 528 zł rocznego przychodu bez podatku.
