Publikowanie zdjęć bez zgody osoby na nich przedstawionej to temat, który w ostatnich latach zyskał na znaczeniu. Postęp technologiczny i media społecznościowe sprawiły, że wizerunek stał się jednym z najczęściej naruszanych dóbr osobistych. Warto zatem wiedzieć, jakie konsekwencje grożą za taki czyn i jak można się przed nim bronić.
Co oznacza publikowanie zdjęć bez zgody?
Publikowanie zdjęć bez zgody to nie tylko brak uprzedniej akceptacji osoby przedstawionej na fotografii. To także naruszenie prawa do prywatności i ochrony wizerunku, które w Polsce uznane jest za dobro osobiste. W świetle art. 23 i 24 kodeksu cywilnego wizerunek podlega ochronie, a jego bezprawne rozpowszechnienie może skutkować zarówno odpowiedzialnością cywilną, jak i karną.
Wizerunek to nie tylko twarz – to zestaw cech umożliwiających identyfikację danej osoby. Może to być sposób poruszania się, charakterystyczny głos, ubiór czy fryzura. Nawet fragment ciała, jeśli pozwala zidentyfikować osobę, może podlegać ochronie. Każdy przypadek publikacji zdjęcia bez wyraźnej i świadomej zgody osoby fotografowanej może być uznany za naruszenie prawa.
Publikowanie czyjegoś zdjęcia bez zgody, zwłaszcza w internecie, może prowadzić do poważnych konsekwencji – od nakazu usunięcia zdjęcia po karę więzienia.
Bez względu na to, czy zdjęcie zostało udostępnione na Facebooku, Instagramie, stronie internetowej czy w prasie – brak zgody osoby fotografowanej może być podstawą do wszczęcia postępowania sądowego.
Kiedy zgoda jest potrzebna?
W polskim prawie zgoda na publikację wizerunku jest potrzebna zawsze, gdy osoba na zdjęciu jest rozpoznawalna, a jej obecność w kadrze nie jest przypadkowa. Art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazuje, że publikacja zdjęcia wymaga wyraźnej zgody osoby na nim przedstawionej.
Warto zaznaczyć, że zgoda:
- musi być świadoma i jednoznaczna,
- może być ustna, ale powinna być udokumentowana na potrzeby ewentualnego sporu,
- może zostać cofnięta, ale wiąże się to z konsekwencjami, jeśli wcześniej była zawarta umowa z karą umowną,
- nie może być domniemana – brak sprzeciwu nie oznacza automatycznego pozwolenia.
Wyjątkiem od konieczności uzyskania zgody jest sytuacja, gdy osoba na zdjęciu:
- otrzymała zapłatę za pozowanie (chyba że zastrzegła inaczej),
- jest osobą powszechnie znaną i została sfotografowana w związku z pełnieniem funkcji publicznych,
- stanowi jedynie element większej całości – np. tłumu na koncercie czy obrazu krajobrazu.
Osoby publiczne
Osoby znane z działalności społecznej, politycznej czy medialnej często trafiają na zdjęcia z wydarzeń publicznych. Ich wizerunek może być publikowany bez zgody, ale tylko wtedy, gdy fotografia została wykonana w kontekście pełnienia przez nie funkcji publicznych.
Nie oznacza to jednak całkowitego braku ochrony – jeśli zdjęcie narusza prywatność lub godność takiej osoby (np. przedstawia ją w kompromitującej sytuacji w życiu prywatnym), zgoda jest nadal wymagana.
Fragment większej całości
Inna sytuacja zwalniająca z obowiązku uzyskania zgody to przypadek, kiedy osoba stanowi jedynie „szczegół całości”, jak:
- zgromadzenie publiczne,
- impreza masowa,
- widok miejski lub krajobraz.
Warunkiem jest jednak to, że dana osoba nie jest centralnym punktem zdjęcia. Jeśli tak – konieczna jest jej zgoda.
Jakie są konsekwencje cywilne publikowania zdjęć bez zgody?
Jeśli wizerunek osoby został opublikowany bez jej zgody, ma ona prawo dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnej. Kodeks cywilny (art. 24) przewiduje kilka możliwych działań, które można podjąć w takiej sytuacji.
Roszczenia niemajątkowe
Osoba poszkodowana może żądać:
- zaniechania naruszenia – czyli np. usunięcia zdjęcia z internetu,
- usunięcia skutków naruszenia – np. sprostowania, przeprosin, blokady dalszego rozpowszechniania,
- złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie – np. publicznych przeprosin na portalu, gdzie zdjęcie zostało opublikowane.
Roszczenia majątkowe
Jeżeli naruszenie było zawinione, poszkodowany może żądać:
- zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (np. stres, wstyd, pogorszenie reputacji),
- odszkodowania za poniesione szkody majątkowe (np. utrata kontraktów zawodowych),
- wpłaty określonej kwoty na cel społeczny.
Kwoty zasądzane przez sądy w 2026 roku wahają się od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych, w zależności od skali naruszenia, jego skutków i intencji sprawcy.
Kiedy publikacja zdjęcia może być przestępstwem?
W świetle art. 191a kodeksu karnego, publikacja zdjęcia może stanowić przestępstwo, jeśli dotyczy:
- wizerunku nagiej osoby,
- wizerunku osoby w trakcie czynności seksualnej,
- utrwalenia takiego wizerunku za pomocą przemocy, groźby lub podstępu,
- rozpowszechnienia takich materiałów bez zgody osoby przedstawionej.
W takich przypadkach osoba publikująca naraża się na karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Co istotne, zgoda może być cofnięta, a wtedy dalsze rozpowszechnianie materiałów staje się nielegalne.
Publikacja intymnych zdjęć bez zgody to nie tylko naruszenie prywatności – to przestępstwo, za które grozi kara więzienia.
Co zrobić, gdy ktoś opublikuje twoje zdjęcie bez zgody?
Gdy zauważysz, że ktoś bezprawnie opublikował twoje zdjęcie, nie czekaj. Możesz podjąć konkretne kroki, by się bronić i dochodzić swoich praw. Najważniejsze jest szybkie działanie i zabezpieczenie dowodów.
Zabezpiecz dowody
W pierwszej kolejności wykonaj zrzuty ekranu, zapisz linki do stron, na których opublikowano zdjęcie. Dokumentacja naruszenia będzie kluczowa, jeśli sprawa trafi do sądu.
Skontaktuj się z osobą, która zamieściła zdjęcie
Jeśli to możliwe, skontaktuj się z tą osobą i zażądaj natychmiastowego usunięcia zdjęcia. Czasem wystarczy polubowna interwencja, by usunąć skutki naruszenia.
Zgłoś naruszenie do administratora serwisu
Większość portali społecznościowych posiada mechanizmy zgłaszania naruszeń prywatności. Zgłoś sprawę do administratora i zażądaj usunięcia treści.
Rozważ kroki prawne
Jeśli działania te nie przyniosą efektu, możesz:
- wystąpić z pozwem cywilnym o naruszenie dóbr osobistych,
- złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (np. z art. 191a k.k.),
- żądać zadośćuczynienia lub odszkodowania.
Jakie są obowiązki pracodawcy względem wizerunku pracownika?
Wizerunek pracownika również podlega ochronie. Zgodnie z art. 111 Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika, w tym jego wizerunku.
Aby móc opublikować zdjęcie pracownika (np. na stronie firmowej), pracodawca musi uzyskać jego wyraźną zgodę. Brak zgody oznacza, że publikacja jest bezprawna. Nawet jeśli pracownik uczestniczył w wydarzeniu firmowym, nie oznacza to automatycznego przyzwolenia na publikację jego zdjęcia.
Jakie przepisy regulują ochronę wizerunku?
W polskim porządku prawnym ochrona wizerunku opiera się na kilku aktach prawnych:
- Kodeks cywilny – art. 23 i 24 mówią o ochronie dóbr osobistych,
- Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych – art. 81 określa, kiedy zgoda na publikację wizerunku jest wymagana,
- Kodeks karny – art. 191a penalizuje rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez zgody,
- RODO – wizerunek to także dane osobowe, ich bezprawne przetwarzanie może skutkować karą administracyjną od UODO.
Dzięki tym przepisom osoby, których prawa zostały naruszone, mają szeroki wachlarz możliwości prawnych, by dochodzić swoich roszczeń.
Czy publikacja zdjęcia może być zniesławieniem?
W pewnych przypadkach publikacja zdjęcia może być uznana za zniesławienie. Szczególnie wtedy, gdy fotografia przedstawia osobę w ośmieszającym lub obraźliwym kontekście, który może wpłynąć na jej reputację.
Art. 212 kodeksu karnego mówi o tym, że kto pomawia inną osobę o takie postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku. Jeśli zniesławienie następuje za pomocą środków masowego przekazu – kara może być surowsza.
W takim przypadku poszkodowany może złożyć prywatny akt oskarżenia i dochodzić swoich praw w postępowaniu karnym.
Co warto zapamietać?:
- Publikowanie zdjęć bez zgody narusza prawo do prywatności i ochrony wizerunku, co może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej i karnej.
- Zgoda na publikację wizerunku jest wymagana zawsze, gdy osoba na zdjęciu jest rozpoznawalna; zgoda musi być świadoma, jednoznaczna i może być cofnięta.
- Osoby publiczne mogą być fotografowane bez zgody w kontekście pełnienia funkcji publicznych, ale nie w sytuacjach naruszających ich prywatność.
- Konsekwencje cywilne publikacji zdjęć bez zgody obejmują roszczenia niemajątkowe (np. usunięcie zdjęcia) oraz majątkowe (zadośćuczynienie, odszkodowanie); kwoty zasądzane przez sądy mogą wynosić od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
- W przypadku publikacji intymnych zdjęć bez zgody, grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat; poszkodowani mogą dochodzić swoich praw poprzez zgłoszenie naruszenia do administratorów serwisów lub wystąpienie na drogę prawną.
