Straż miejska nie ma uprawnień do samodzielnego przyznawania punktów karnych, jednak wiele osób nadal nie rozumie, jak działa cały mechanizm związany z mandatami i punktami za wykroczenia drogowe. W tym artykule wyjaśniamy, czym różni się mandat od punktów karnych, jakie są procedury ich naliczania i kiedy interwencja straży miejskiej może skutkować pojawieniem się punktów w Centralnej Ewidencji Kierowców.
Czy straż miejska może dać punkty karne?
Straż miejska nie ma uprawnień do bezpośredniego przydzielania punktów karnych. Oznacza to, że strażnik miejski nie dokonuje wpisu punktów do Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK). Jednak w praktyce sytuacja wygląda nieco inaczej. Jeśli wykroczenie, za które strażnik wystawił mandat, podlega punktacji zgodnie z obowiązującym taryfikatorem, informacja o tym zdarzeniu trafia do Policji.
Policja, po otrzymaniu dokumentacji od Straży Miejskiej, dokonuje wpisu punktów karnych do CEK. Dzieje się tak zarówno w przypadku przyjęcia mandatu, jak i po uprawomocnieniu się wyroku sądu, jeśli kierowca odmówił jego przyjęcia. W efekcie kierowca może „otrzymać punkty” pośrednio od straży miejskiej, ale formalnie to Policja wpisuje je do systemu.
Straż miejska może wystawić mandat za wykroczenie punktowane, ale punkty karne zostaną wpisane przez Policję na podstawie przekazanych danych.
Kiedy mandat od straży miejskiej wiąże się z punktami?
Nie każde wykroczenie ukarane mandatem przez straż miejską skutkuje przyznaniem punktów karnych. Punkty karne są przyznawane tylko za wykroczenia określone w taryfikatorze, które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przykładowe sytuacje, w których może dojść do takiego wpisu, to:
- zatrzymanie lub postój pojazdu na przejściu dla pieszych,
- zaparkowanie na miejscu dla osób niepełnosprawnych bez uprawnień,
- wjazd w strefę objętą zakazem ruchu (np. znak B-1),
- zatrzymanie pojazdu w tunelu, na moście lub wiadukcie.
W przypadku mniej poważnych naruszeń, jak np. brak biletu parkingowego w strefie płatnego parkowania, mandat nie wiąże się z żadnymi punktami karnymi, ponieważ nie jest to wykroczenie drogowe ujęte w taryfikatorze punktów.
Jak wygląda procedura przekazywania informacji o mandacie?
W przypadku wykroczenia drogowego, które podlega punktacji, strażnik miejski wystawia mandat i sporządza tzw. kartę rejestracyjną zdarzenia. Następnie przesyła ją do odpowiedniej jednostki Policji. To właśnie Policja dokonuje wpisu do CEK, co stanowi podstawę formalnego przyznania punktów karnych.
Ważne jest również to, że wpis punktów może mieć charakter tymczasowy – szczególnie jeśli kierowca nie przyjmuje mandatu. Wówczas punkty pojawiają się w ewidencji dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu.
Co się dzieje po odmowie przyjęcia mandatu?
Jeśli kierowca odmówi przyjęcia mandatu wystawionego przez straż miejską, sprawa trafia do sądu rejonowego. W takim przypadku punkty karne również mogą zostać przyznane, ale dopiero po tym, jak sąd uzna winę kierowcy i wyda prawomocny wyrok. Gdy sąd oddali zarzuty – punkty nie zostają naliczone.
Warto więc wiedzieć, że odmowa przyjęcia mandatu nie chroni automatycznie przed punktami karnymi. Może natomiast wydłużyć całą procedurę i wiązać się z dodatkowymi kosztami, jeśli sąd nie przychyli się do argumentów kierowcy.
Jakie wykroczenia straż miejska może karać mandatami?
Straż miejska ma prawo wystawić mandat w bardzo wielu sytuacjach, ale tylko niektóre z nich podlegają punktacji. Do wykroczeń, które są najczęściej karane przez strażników, należą:
- parkowanie w miejscu niedozwolonym,
- zatrzymanie na pasie dla autobusów,
- blokowanie przejścia dla pieszych,
- naruszenie zakazu ruchu lub postoju,
- wjazd do strefy czystego transportu bez uprawnień.
Za wykroczenia tego typu mogą zostać nałożone mandaty w wysokości od 100 zł do nawet 1200 zł, w zależności od powagi wykroczenia i miejsca jego popełnienia. Część z tych wykroczeń skutkuje również punktami karnymi, jeśli są one przewidziane w taryfikatorze.
Wysokość mandatów a punkty karne
Nie ma bezpośredniego związku między wysokością mandatu a liczbą punktów karnych. Można otrzymać niewielki mandat, np. 100 zł, a przy tym 1 punkt karny, ale również mandat o wartości 800 zł z 6 punktami karnymi – np. za parkowanie na miejscu dla niepełnosprawnych bez uprawnień.
Przykłady wykroczeń i przypisanych im punktów karnych:
- parkowanie w tunelu, na moście lub wiadukcie – 1 punkt karny,
- zatrzymanie na przejeździe kolejowym lub tramwajowym – 5 punktów karnych,
- zajęcie miejsca dla niepełnosprawnych – 6 punktów karnych.
Jak długo punkty karne są ważne?
Od 17 września 2023 roku obowiązują nowe zasady dotyczące ważności punktów karnych. Punkty karne są usuwane po 12 miesiącach od daty opłacenia mandatu. Oznacza to, że jeśli mandat nie zostanie opłacony, punkty nie znikną z ewidencji, nawet jeśli minie więcej niż rok od popełnienia wykroczenia.
Ważne jest również, aby pamiętać, że limit punktów karnych różni się w zależności od doświadczenia kierowcy:
- doświadczony kierowca – 24 punkty karne,
- młody kierowca (poniżej roku od uzyskania prawa jazdy) – 20 punktów karnych.
Czy można zredukować liczbę punktów karnych?
Tak, ale tylko osoby posiadające prawo jazdy dłużej niż rok mają możliwość uczestnictwa w kursach redukujących punkty karne. Kurs taki pozwala na zredukowanie 6 punktów, jednak można z niego skorzystać tylko raz na 6 miesięcy.
Młodzi kierowcy nie mają tej możliwości. Jeśli przekroczą limit 20 punktów, ich prawo jazdy zostaje automatycznie cofnięte i muszą ponownie zdać egzamin.
Gdzie można sprawdzić liczbę punktów karnych?
Każdy kierowca ma możliwość sprawdzenia swojego stanu punktów karnych. Można to zrobić na dwa sposoby:
- poprzez portal obywatel.gov.pl – konieczne jest posiadanie profilu zaufanego,
- w jednostce Policji – wystarczy okazać dokument tożsamości.
W obu przypadkach dane pochodzą z Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK), która jest głównym rejestrem wykroczeń drogowych w Polsce.
Jak zapłacić mandat wystawiony przez straż miejską?
Mandat od straży miejskiej można opłacić na kilka sposobów. Najczęściej wykorzystywaną metodą jest przelew bankowy na numer konta podany na mandacie. W tytule przelewu należy wpisać numer mandatu oraz dane osoby ukaranej.
Inne możliwości to:
- wpłata w kasie urzędu miasta lub straży miejskiej,
- opłata na poczcie z wypełnionym blankietem mandatu.
Na zapłatę mandatu kredytowanego kierowca ma zazwyczaj 7 dni od daty jego wystawienia. W przypadku przekroczenia terminu mogą zostać naliczone odsetki lub rozpoczęta procedura egzekucyjna.
Czy straż miejska może zatrzymać pojazd do kontroli?
Tak, ale tylko w określonych sytuacjach. Straż miejska ma prawo zatrzymać pojazd w celu sprawdzenia przestrzegania przepisów o zatrzymaniu lub postoju, a także w związku z kontrolą pojazdów w strefie czystego transportu. Nie ma jednak uprawnień do kontroli takich jak badanie trzeźwości czy sprawdzanie stanu technicznego pojazdu.
Jeśli strażnik podejrzewa, że kierowca narusza przepisy, których kontrola wykracza poza jego kompetencje, musi wezwać Policję. Ma natomiast prawo do ujęcia osoby i przekazania jej Policji, jeśli stwarza ona zagrożenie dla zdrowia lub życia.
Jak odwołać się od mandatu wystawionego przez straż miejską?
Każda osoba, która uważa, że mandat został wystawiony niesłusznie, ma prawo do jego zakwestionowania. Aby to zrobić, należy złożyć odwołanie – tzw. pisemny sprzeciw – w terminie 7 dni od daty wystawienia mandatu.
W odwołaniu należy zawrzeć:
- dane osobowe odwołującego,
- numer mandatu,
- datę wykroczenia,
- szczegółowe uzasadnienie,
- dowody, np. zdjęcia, opinie świadków.
Sprzeciw kieruje się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca popełnienia wykroczenia. Sąd rozpatruje sprawę i wydaje wyrok. Jeśli uzna rację kierowcy, mandat zostaje uchylony, a punkty nie są naliczane.
Jakie są różnice między strażą miejską a Policją w kontekście mandatów i punktów?
Najważniejsza różnica polega na zakresie uprawnień. Policja ma pełne kompetencje do wystawiania mandatów i przydzielania punktów karnych. Straż miejska ogranicza się do wystawiania mandatów i przekazywania informacji do Policji.
Różnice w uprawnieniach:
- Policja może przeprowadzać kontrole trzeźwości – straż miejska nie,
- Policja prowadzi Centralną Ewidencję Kierowców – straż miejska nie ma do niej dostępu,
- Policja może kontrolować stan techniczny pojazdu – straż nie,
- Policja ma szersze kompetencje w ruchu drogowym.
Punkty karne mogą być przypisane tylko przez Policję, nawet jeśli mandat wystawiła straż miejska.
Znajomość tych różnic jest istotna, szczególnie w sytuacjach, gdy kierowca zamierza odwołać się od mandatu lub ma wątpliwości co do legalności działań funkcjonariusza.
Co warto zapamietać?:
- Straż miejska nie przyznaje punktów karnych, ale może wystawić mandat, który skutkuje punktami po przekazaniu informacji do Policji.
- Punkty karne przyznawane są tylko za wykroczenia określone w taryfikatorze, np. parkowanie na miejscu dla niepełnosprawnych bez uprawnień (6 punktów).
- Od 17 września 2023 roku punkty karne są usuwane po 12 miesiącach od daty opłacenia mandatu.
- Doświadczeni kierowcy mogą uczestniczyć w kursach redukujących punkty karne, co pozwala na zredukowanie 6 punktów, ale tylko raz na 6 miesięcy.
- Mandat można opłacić przelewem, w kasie urzędu lub na poczcie, a na zapłatę jest zazwyczaj 7 dni od daty wystawienia.
